9 Mẹo Bảo Quản Sách Không Bị Mốc Khi Mùa Nồm Đến

Áp dụng đúng cách bảo quản sách không bị mốc là giải pháp quan trọng giúp bảo vệ những cuốn sách yêu thích khỏi nguy cơ hoen ố, rách nát và hư hỏng khi thời tiết chuyển nồm ẩm. Giấy là vật liệu có đặc tính hút ẩm cực kỳ mạnh, biến tủ sách gia đình trở thành môi trường lý tưởng cho các bào tử nấm mốc phát triển bùng phát. Khi vi nấm tấn công, sách không chỉ bị ố vàng thâm kim mà còn bốc mùi hôi chua, phá hủy các liên kết keo gáy và gây ảnh hưởng xấu đến hệ hô hấp của người đọc. Để giữ cho bộ sưu tập sách luôn phẳng đẹp, thơm tho và bền lâu theo thời gian, hãy cùng khám phá các nguyên nhân, 9 mẹo bảo quản hiệu quả và cách xử lý sự cố qua bài viết dưới đây.

Vì sao sách dễ bị mốc khi mùa nồm đến?

Xác định chính xác các yếu tố khiến nấm mốc tấn công trang giấy sẽ giúp bạn chủ động có biện pháp phòng ngừa và bảo vệ tủ sách gia đình triệt me nhất.

Độ ẩm cao khiến giấy hút hơi nước

Bản chất của giấy in được làm từ sợi xenluloza tự nhiên có khả năng mao dẫn và hút ẩm rất nhanh. Khi mùa nồm đến, độ ẩm không khí tăng cao vượt ngưỡng 80% - 90%, các sợi giấy sẽ liên tục hấp thụ hơi nước lơ lửng trong không khí. Sự tích tụ độ ẩm dư thừa này khiến các trang sách bị ẩm mềm, tạo điều kiện hoàn hảo cho bào tử vi nấm nảy mầm và sinh sôi thành các vệt mốc đen, mốc ố vàng.

Sách bảo quản ở nơi kín, thiếu thông thoáng

Cất giữ sách trong các hộc tủ gỗ đóng kín, hộp carton dán băng keo hoặc đặt ở những vị trí góc khuất trong phòng sẽ khiến không khí hoàn toàn không thể lưu thông. Môi trường yếm khí kết hợp với độ ẩm cao ứ đọng và thiếu ánh sáng tự nhiên sẽ đẩy nhanh tốc độ nhân bản của nấm mốc, làm lây lan ra toàn bộ tủ sách chỉ sau một thời gian ngắn.

Sách bị ẩm nhưng không được làm khô đúng cách

Thói quen cầm sách đọc khi tay còn ướt, làm rớt nước trà, cà phê lên trang giấy hoặc cất giữ những cuốn sách vừa mang đi mưa về mà chưa được làm khô 100% là nguyên nhân hàng đầu gây mốc. Lượng nước ứ đọng sâu trong gáy sách và các mép giấy sẽ nhanh chóng phân hủy cấu trúc sợi xenluloza và sinh ra mùi hôi nồng nặc.

XEM NGAY: MÁY HÚT ẨM NHÀ

9 mẹo bảo quản sách không bị mốc hiệu quả

Áp dụng đồng bộ các giải pháp chăm sóc nhẹ nhàng giúp bạn giữ gìn bộ sưu tập sách luôn mới nguyên và hạn chế tối đa sự xâm nhập của vi nấm.

Vệ sinh kệ sách thường xuyên

Lập kế hoạch lau chùi toàn bộ kệ sách 1 - 2 tuần/lần để loại bỏ lớp bụi bẩn tích tụ. Bụi bẩn chính là nguồn cung cấp dưỡng chất chính nuôi sống bào tử nấm mốc. Hãy dùng khăn vi sợi hơi đượm ẩm lau sạch kệ gỗ, chờ kệ khô hoàn toàn rồi mới xếp sách trở lại vị trí cũ.

Không xếp sách quá sát nhau

Khi chèn ép quá nhiều cuốn sách dính chặt vào nhau trên một ngăn kệ, luồng khí tự nhiên sẽ không thể đi qua các khe hở để làm khô trang giấy. Bạn nên xếp sách với khoảng cách vừa phải, giữ độ thoáng nhất định giữa các gáy sách để không khí luôn được luân chuyển dễ dàng.

Đặt sách cách tường và sàn nhà

Tuyệt đối không để sách tiếp xúc trực tiếp hoặc tựa lưng sát vào tường gạch, sàn nhà. Tường và sàn là những nơi tích tụ độ ẩm và hiện tượng đọng nước (đổ mồ hôi) nặng nhất trong mùa nồm, dễ khiến ẩm thẩm thấu trực tiếp vào bìa sách gây mục gáy.

Sử dụng túi hoặc hộp bảo quản phù hợp

Đối với những cuốn sách hiếm, sách đắt tiền hoặc ít khi đọc đến, bạn hãy bọc chúng trong các túi màng bọc chống ẩm chuyên dụng hoặc đựng trong hộp nhựa bảo quản có ron cao su kín kết hợp với các túi hút ẩm bên trong.

Dùng vật liệu hút ẩm trong kệ sách

Đặt thêm các túi hạt chống ẩm Silica Gel, túi than hoạt tính hoặc hộp hút ẩm chuyên dụng vào các góc hộc tủ sách. Các hạt này sẽ chủ động hút sạch lượng hơi nước dư thừa phát sinh quanh khu vực lưu trữ, giữ cho không gian xung quanh sách luôn khô ráo.

Thay đổi vị trí sách định kỳ

Định kỳ 1 - 2 tháng một lần, bạn nên dời vị trí các cuốn sách, tráo đổi giữa sách ở ngăn trên và ngăn dưới, hoặc mở từng cuốn sách ra quạt nhẹ trang giấy. Thao tác này giúp giải phóng lượng khí ẩm tích tụ lâu ngày bên trong các trang sách ra ngoài.

Không đặt sách gần cửa sổ hoặc nguồn nước

Tránh đặt kệ sách ngay sát cửa sổ, nơi dễ bị mưa hắt hoặc ánh nắng chiếu trực tiếp, đồng thời giữ kệ sách xa khu vực nhà vệ sinh, bể cá hay máy phun sương. Việc tiếp xúc với hơi nước dâng cao sẽ khiến giấy bị cong vênh và mục rỗng rất nhanh.

Làm khô sách ngay khi bị ẩm

Nếu phát hiện sách bị thấm nước hoặc có dấu hiệu ẩm mềm, hãy dùng giấy thấm bọc từng trang bị ướt và dùng quạt gió mát thổi trực tiếp cho đến khi khô hẳn. Xử lý càng nhanh thì nguy cơ nấm mốc nảy mầm càng thấp.

Kiểm soát độ ẩm trong phòng

Bào tử nấm mốc hoàn toàn không thể phát triển nếu độ ẩm môi trường được kiểm soát dưới ngưỡng 55%. Do đó, chủ động trang bị máy hút ẩm để duy trì không gian lưu trữ và phòng đọc sách ở mức độ ẩm lý tưởng từ 40% - 50% chính là "chìa khóa" quan trọng nhất giúp bảo vệ tủ sách khỏi nguy cơ bị vi nấm tàn phá trong những ngày nồm ẩm cao điểm.

XEM NGAY: Máy Hút Ẩm Gia Đình Loại Nào Tốt? Kinh Nghiệm Chọn Máy Phù Hợp

Sách bị mốc phải làm sao?

Nếu tủ sách của bạn đã vô tình bị vi nấm tấn công, hãy thực hiện các bước cấp cứu kịp thời theo hướng dẫn sau để hạn chế thiệt hại.

Phân loại mức độ mốc trên sách

Đầu tiên, bạn cần đưa toàn bộ sách mốc ra khỏi kệ và phân loại theo mức độ tổn thương. Những cuốn chỉ bị mốc nhẹ ở mép giấy có thể tự xử lý tại nhà, trong khi những cuốn bị mốc đen toàn bộ gáy và mủn rách nên được cách ly riêng để tránh lây bào tử mốc sang các cuốn sách sạch.

Làm sạch mốc trên bề mặt giấy

Dùng bàn chải lông cực mềm hoặc cọ trang điểm khô nhẹ nhàng quét sạch lớp bụi bào tử mốc trên bìa và mép sách. Với các vết mốc thâm kim trên bìa cứng, bạn có thể thấm một chút cồn 70 độ vào bông tẩy trang, vắt thật khô rồi lau nhẹ tay, sau đó lau lại bằng khăn khô.

Làm khô sách sau khi xử lý

Sau khi lau sạch mốc, hãy dựng đứng cuốn sách và xòe đều các trang giấy trước luồng quạt gió mát trong không gian khô ráo khoảng 2 - 3 tiếng. Việc này giúp cồn bay hơi hoàn toàn và triệt tiêu độ ẩm đọng lại trong thớ giấy.

Khi nào nên bỏ sách bị mốc?

Đối với những cuốn sách phổ thông bị nấm mốc ăn sâu làm mục nát phần gáy, bốc mùi hôi nồng nặc và các trang dính chặt vào nhau không thể tách rời, bạn nên xem xét vứt bỏ để bảo vệ an toàn cho sức khỏe và tránh làm lây lan nguồn bệnh cho toàn bộ tủ sách.

XEM NGAY: Cách Xử Lý Túi Da Bị Mốc Đơn Giản, Hiệu Quả Tại Nhà

Lưu ý khi bảo quản sách trong mùa nồm

Tránh được các sai lầm phổ biến sẽ giúp bạn bảo vệ kết cấu trang giấy luôn phẳng đẹp và không bị giòn gãy.

Không cất sách khi còn ẩm

Tuyệt đối không gập sách hay đóng hộp cất giữ khi bề mặt giấy vẫn còn cảm giác ẩm tay. Việc khóa chặt độ ẩm trong môi trường yếm khí sẽ tạo điều kiện cho vi nấm bùng phát mạnh hơn gấp nhiều lần.

Không dùng nhiệt cao để làm khô sách

Nhiều người có thói quen dùng máy sấy tóc ở chế độ nhiệt nóng hoặc mang sách ra phơi dưới ánh nắng mặt trời gay gắt để diệt mốc. Tuy nhiên, nhiệt độ cao và tia UV sẽ làm sợi xenluloza bị co rút đột ngột, làm cong vênh bìa, gãy gáy keo và khiến trang giấy bị ố vàng, khô giòn dễ rách.

Không để sách tiếp xúc trực tiếp với tường và sàn

Hãy luôn duy trì khoảng cách tối thiểu từ 10cm - 15cm giữa kệ sách với tường nhà và nâng chân kệ cao hơn mặt sàn tối thiểu 5cm. Khoảng trống này giúp cản trở sự truyền ẩm trực tiếp từ kết cấu bê tông sang gỗ và sách.

Theo dõi độ ẩm thường xuyên trong mùa nồm

Trang bị một ẩm kế nhỏ tại khu vực tủ sách để dễ dàng quan sát biến động của không khí. Ngay khi thấy chỉ số độ ẩm vượt quá 65%, bạn cần tiến hành các biện pháp can thiệp làm khô ngay lập tức.

Nắm vững các cách bảo quản sách không bị mốc đúng kỹ thuật sẽ giúp bạn dễ dàng gìn giữ những tri thức quý giá và giữ cho bộ sưu tập sách luôn sạch đẹp, thơm tho qua nhiều mùa nồm ẩm. Bên cạnh các mẹo vệ sinh thủ công, giải pháp triệt để và lâu bền nhất để bảo vệ không gian lưu trữ chính là duy trì độ ẩm không khí luôn ở mức cân bằng lý tưởng. Nếu bạn đang tìm kiếm phương án kiểm soát độ ẩm hiệu quả cho phòng đọc sách, thư viện gia đình hay kho lưu trữ tài liệu vào mùa nồm, hãy liên hệ ngay với Dorosin. Đội ngũ chuyên gia tại Dorosin luôn sẵn sàng tư vấn các dòng máy hút ẩm gia đình cao cấp, vận hành êm ái, giúp triệt tiêu ẩm mốc và mang lại không gian sống hoàn hảo nhất cho gia đình bạn.